Anne
Baba Rehberi
ÝYÝ ANNE BABA OLMAK ÝSTÝYORSANIZ ÇOCUKLARINIZA KURAL KOYUNUZ
Çocuðunuzun mutluluðunu istiyorsanýz, bazý isteklerine hayýr demeyi bilmeli
ve uymasý gereken kurallarý öðretmelisiniz!
Çocuða sýcak, güvenli bir yuva ortamý sunmak; paylaþmak, baþkalarýna saygý göstermek gibi yaþamýn çeþitli kurallarýný öðretmek ve saðlýklý bir özgüven geliþtirmesi için yardýmcý olmak anne-babalarýn en önemli sorumluluklarý arasýnda yer alýr. Çocuða çeþitli kurallarýn öðretilmesinde ise, doðru þeyleri yapmaya teþvik etmek kadar, bazý þeyleri yapmasýna engel olmak da önem taþýr.
KURAL KOYMANIZ NEDEN ÖNEMLÝ?
Kurallar günlük yaþamýn önemli bir parçasýdýr. Kurallar bir arada yaþayabilmemizi saðlar. Çocuklar nasýl davranmalarý gerektiðini öðrenmezlerse, hem yetiþkinlerle hem de diðer çocuklarla etkileþim sürdürmeyi baþaramazlar. Bu da çocuðun okulda öðrenmesini zorlaþtýrabilir, çeþitli uygunsuz davranýþlarda bulunmasýna, sosyal ortamlarda dýþlanmasýna neden olabilir ve büyük olasýlýkla da çocuðun mutsuz ve gergin olmasýna yol açar.
NE YAPMANIZ GEREKÝR?
Çocuklarýn kendilerini güvende hissetmeleri, sevildiklerini ve kendilerine deðer verildiðini anlamalarý önemlidir. Ayrýca iyi davrandýklarýnda bunun fark edilmesi ve takdir edilmesi de çok önemlidir. Kural ve sýnýrlar çocuklarýn kendilerini güvende hissetmelerini saðlar ve anne-babanýn çocuðun güvenliðini koruyan ve saðlýklý sosyal iliþkiler kurmasýný saðlayan kural ve sýnýrlarý belirlemesi, olumlu davranýþlarý fark etmesi ve bunlarý takdir etmesi çocuða kendisine deðer verildiðini hissettirir.
Size yardýmcý olacak bazý öneriler:
Tutarlý olun
Siz kurallara baðlý kalmazsanýz, çocuðunuz da kurallarýnýzdan vazgeçebileceðinizi öðrenir ve kurallarý görmezden geldiðinde sizin de öyle davranacaðýnýzý umar.
Bol bol takdir edin
Çocuðunuz iyi bir davranýþ gösterdiðinde bunu fark ettiðinizi ve bundan dolayý memnuniyet duyduðunuzu ona gösterin. Örneðin çocuðunuza sarýlýn, bir öpücük verin ve ne kadar iyi davrandýðýný söyleyin. Ancak unutmayýn, çocuðunuzun davranýþý ile takdiriniz arasýnda bað kurmasý için takdirinizi iyi davranýþ olduðunda, hemen göstermelisiniz.
Önceden planlayýn
Çocuðunuzun belli durumlarda uygulanacak kurallarý önceden bilmesi hem siz hem de çocuðunuz için yararlý olacaktýr. Kuralý bir þey olduðu anda koymayýn veya deðiþtirmeyin. Örneðin uyku saati 21.00 ise ikiniz de buna sadýk kalýn.
Çocuðu da dâhil edin
Çocuðunuzla karþýlýklý oturun ve iyi davranýþlar hakkýnda sohbet edin. Aslýnda ne kadar çok konuda uzlaþtýðýnýzý görmek sizi þaþýrtabilir!
Sakin kalýn
Olayýn sýcaklýðý içerisinde bu zor olabilir ama iþe yarar. Ýsteklerinizi net ve sakin bir þekilde belirtin. (Örneðin "lütfen televizyonu kapat" veya "uyku saatin geldi" gibi.)
Net olun
Örneðin "lütfen oyuncaklarýný çekmeceye koy" demek çocuðunuzdan beklentinizi net bir þekilde ifade eder ve bu tür bir ifade genel bir þekilde "iyi davran" demekten çok daha faydalýdýr. Unutmayýn ki çocuðunuz sizi anlamazsa söylediðinizi de yapamaz. Ýsteklerinizi kýsa ve basit þekilde belirtin.
Gerçekçi olun
Eðer uygulayamayacaksanýz harika bir ödül vaadetmeniz ya da aðýr bir ceza ile tehdit etmeniz doðru deðildir. Örneðin "odaný topladýðýnda dondurma yiyebilirsin" gibi küçük ödüller genellikle cezadan daha yararlý sonuç verir. Ancak hýzlý mucizeler de beklememelisiniz. Örneðin çocuðunuz odasýný kýsmen toplamýþsa, görevini yapmadýðý için eleþtirmek yerine, toplamaya baþladýðý için methetmeniz daha etkili olacaktýr.
BAZI SORUNLARIN KAYNAÐI NE OLABÝLÝR?
Çocuðunuz için kural koymak veya koyduðunuz kurallarý uygulamakla ilgili sorunlarýnýzýn çeþitli nedenleri olabilir.
Kendi çocukluk deneyimleriniz
Kendi çocukluk deneyiminiz önemli olabilir. Siz çocukluðunuzda çok fazla cezalandýrýldýysanýz, kendinizi de aynýsýný yaparken bulabilirsiniz. Ya da tam tersi geçerli olabilir ve olmanýz gerektiði ölçüde net davranamayabilirsiniz.
Anne-baba arasýnda tutarsýzlýk
Anne-babanýn kurallar konusunda anlaþamamasý durumunda da, çocuk kimin kurallarýna uyacaðýný bilemediðinden karmaþa yaþayabilir. Böyle durumlarda anne ya da babasýna yaptýramadýðý bir þeyi elde etmek için diðer ebeveyne baþvurma yöntemini geliþtirebilir.
Fazlasýyla yorgun veya meþgul olmanýz
Anne-baba olmak enerji gerektirir. Depresif, yorgun, çok meþgul veya isteksiz olmanýz durumunda iþleri oluruna býrakmanýz söz konusu olabilir. Ancak unutmayýn ki kurallar olmadýðýnda çocuklar yanlýþ davranýþlarý alýþkanlýk haline getirebilirler. Bu da çocuðunuza zarar vereceði gibi sizin de daha fazla enerji, sabýr ve zaman ayýrmanýzý gerektirecek sorunlarýn oluþmasýna yol açabilir.
Düzenli olarak birlikte zaman geçirememek
Zor zamanlarýnýzda çocuðunuzla birlikte güzel zaman geçirmeyi ihmal edebilirsiniz. Herkes bazen kendini gergin ve öfkeli hissedebilir. Dolayýsýyla bu gibi durumlarýn çocuðunuzla zaman geçirmenize engel olmamasý için önceden plan yapmanýz gerekebilir. Örneðin her gün en azýndan 10 dakika boyunca birlikte oynayabilir, kitap okuyabilir veya yemek yapabilirsiniz.
KÝMLERDEN YARDIM ALABÝLÝRSÝNÝZ?
Baþka anne-babalarla sorunlarýnýzý konuþmak çoðunlukla faydalý olur. Çocuðunuzun öðretmenleri ile de konuþabilirsiniz. Sorunun nasýl aþýlacaðý konusunda öðretmenle iþbirliði etmeniz çocuk için de yararlý olabilir. Çocuðun bir davranýþýný deðiþtirmek zaman alan, zor bir iþ olsa da olanaksýz deðildir. Ayrýca çocuðunuzun doktoru da size bazý tavsiyelerde bulunabilir.
Tüm
çabalarýnýza raðmen koyduðunuz kurallarý uygulamakta baþarý saðlayamýyorsanýz,
bir çocuk psikiyatrisi hekimine baþvurmanýz gerekir. Çocuk psikiyatrý sorunun
nedenini bulmanýza yardýmcý olabilir ve çözüm önerilerinde bulunabilir.
ÝYÝ ANNE BABA OLMAK ÝSTÝYORSANIZ ÇOCUKLARINIZA KURAL
KOYUNUZ
Çocuðunuzun mutluluðunu istiyorsanýz, bazý isteklerine hayýr demeyi bilmeli
ve uymasý gereken kurallarý öðretmelisiniz!
Çocuða sýcak, güvenli bir yuva ortamý sunmak; paylaþmak, baþkalarýna saygý göstermek gibi yaþamýn çeþitli kurallarýný öðretmek ve saðlýklý bir özgüven geliþtirmesi için yardýmcý olmak anne-babalarýn en önemli sorumluluklarý arasýnda yer alýr. Çocuða çeþitli kurallarýn öðretilmesinde ise, doðru þeyleri yapmaya teþvik etmek kadar, bazý þeyleri yapmasýna engel olmak da önem taþýr.
KURAL KOYMANIZ NEDEN ÖNEMLÝ?
Kurallar günlük yaþamýn önemli bir parçasýdýr. Kurallar bir arada yaþayabilmemizi saðlar. Çocuklar nasýl davranmalarý gerektiðini öðrenmezlerse, hem yetiþkinlerle hem de diðer çocuklarla etkileþim sürdürmeyi baþaramazlar. Bu da çocuðun okulda öðrenmesini zorlaþtýrabilir, çeþitli uygunsuz davranýþlarda bulunmasýna, sosyal ortamlarda dýþlanmasýna neden olabilir ve büyük olasýlýkla da çocuðun mutsuz ve gergin olmasýna yol açar.
NE YAPMANIZ GEREKÝR?
Çocuklarýn kendilerini güvende hissetmeleri, sevildiklerini ve kendilerine deðer verildiðini anlamalarý önemlidir. Ayrýca iyi davrandýklarýnda bunun fark edilmesi ve takdir edilmesi de çok önemlidir. Kural ve sýnýrlar çocuklarýn kendilerini güvende hissetmelerini saðlar ve anne-babanýn çocuðun güvenliðini koruyan ve saðlýklý sosyal iliþkiler kurmasýný saðlayan kural ve sýnýrlarý belirlemesi, olumlu davranýþlarý fark etmesi ve bunlarý takdir etmesi çocuða kendisine deðer verildiðini hissettirir.
Size yardýmcý olacak bazý öneriler:
Tutarlý olun
Siz kurallara baðlý kalmazsanýz, çocuðunuz da kurallarýnýzdan vazgeçebileceðinizi öðrenir ve kurallarý görmezden geldiðinde sizin de öyle davranacaðýnýzý umar.
Bol bol takdir edin
Çocuðunuz iyi bir davranýþ gösterdiðinde bunu fark ettiðinizi ve bundan dolayý memnuniyet duyduðunuzu ona gösterin. Örneðin çocuðunuza sarýlýn, bir öpücük verin ve ne kadar iyi davrandýðýný söyleyin. Ancak unutmayýn, çocuðunuzun davranýþý ile takdiriniz arasýnda bað kurmasý için takdirinizi iyi davranýþ olduðunda, hemen göstermelisiniz.
Önceden planlayýn
Çocuðunuzun belli durumlarda uygulanacak kurallarý önceden bilmesi hem siz hem de çocuðunuz için yararlý olacaktýr. Kuralý bir þey olduðu anda koymayýn veya deðiþtirmeyin. Örneðin uyku saati 21.00 ise ikiniz de buna sadýk kalýn.
Çocuðu da dâhil edin
Çocuðunuzla karþýlýklý oturun ve iyi davranýþlar hakkýnda sohbet edin. Aslýnda ne kadar çok konuda uzlaþtýðýnýzý görmek sizi þaþýrtabilir!
Sakin kalýn
Olayýn sýcaklýðý içerisinde bu zor olabilir ama iþe yarar. Ýsteklerinizi net ve sakin bir þekilde belirtin. (Örneðin "lütfen televizyonu kapat" veya "uyku saatin geldi" gibi.)
Net olun
Örneðin "lütfen oyuncaklarýný çekmeceye koy" demek çocuðunuzdan beklentinizi net bir þekilde ifade eder ve bu tür bir ifade genel bir þekilde "iyi davran" demekten çok daha faydalýdýr. Unutmayýn ki çocuðunuz sizi anlamazsa söylediðinizi de yapamaz. Ýsteklerinizi kýsa ve basit þekilde belirtin.
Gerçekçi olun
Eðer uygulayamayacaksanýz harika bir ödül vaadetmeniz ya da aðýr bir ceza ile tehdit etmeniz doðru deðildir. Örneðin "odaný topladýðýnda dondurma yiyebilirsin" gibi küçük ödüller genellikle cezadan daha yararlý sonuç verir. Ancak hýzlý mucizeler de beklememelisiniz. Örneðin çocuðunuz odasýný kýsmen toplamýþsa, görevini yapmadýðý için eleþtirmek yerine, toplamaya baþladýðý için methetmeniz daha etkili olacaktýr.
BAZI SORUNLARIN KAYNAÐI NE OLABÝLÝR?
Çocuðunuz için kural koymak veya koyduðunuz kurallarý uygulamakla ilgili sorunlarýnýzýn çeþitli nedenleri olabilir.
Kendi çocukluk deneyimleriniz
Kendi çocukluk deneyiminiz önemli olabilir. Siz çocukluðunuzda çok fazla cezalandýrýldýysanýz, kendinizi de aynýsýný yaparken bulabilirsiniz. Ya da tam tersi geçerli olabilir ve olmanýz gerektiði ölçüde net davranamayabilirsiniz.
Anne-baba arasýnda tutarsýzlýk
Anne-babanýn kurallar konusunda anlaþamamasý durumunda da, çocuk kimin kurallarýna uyacaðýný bilemediðinden karmaþa yaþayabilir. Böyle durumlarda anne ya da babasýna yaptýramadýðý bir þeyi elde etmek için diðer ebeveyne baþvurma yöntemini geliþtirebilir.
Fazlasýyla yorgun veya meþgul olmanýz
Anne-baba olmak enerji gerektirir. Depresif, yorgun, çok meþgul veya isteksiz olmanýz durumunda iþleri oluruna býrakmanýz söz konusu olabilir. Ancak unutmayýn ki kurallar olmadýðýnda çocuklar yanlýþ davranýþlarý alýþkanlýk haline getirebilirler. Bu da çocuðunuza zarar vereceði gibi sizin de daha fazla enerji, sabýr ve zaman ayýrmanýzý gerektirecek sorunlarýn oluþmasýna yol açabilir.
Düzenli olarak birlikte zaman geçirememek
Zor zamanlarýnýzda çocuðunuzla birlikte güzel zaman geçirmeyi ihmal edebilirsiniz. Herkes bazen kendini gergin ve öfkeli hissedebilir. Dolayýsýyla bu gibi durumlarýn çocuðunuzla zaman geçirmenize engel olmamasý için önceden plan yapmanýz gerekebilir. Örneðin her gün en azýndan 10 dakika boyunca birlikte oynayabilir, kitap okuyabilir veya yemek yapabilirsiniz.
KÝMLERDEN YARDIM ALABÝLÝRSÝNÝZ?
Baþka anne-babalarla sorunlarýnýzý konuþmak çoðunlukla faydalý olur. Çocuðunuzun öðretmenleri ile de konuþabilirsiniz. Sorunun nasýl aþýlacaðý konusunda öðretmenle iþbirliði etmeniz çocuk için de yararlý olabilir. Çocuðun bir davranýþýný deðiþtirmek zaman alan, zor bir iþ olsa da olanaksýz deðildir. Ayrýca çocuðunuzun doktoru da size bazý tavsiyelerde bulunabilir.
Tüm
çabalarýnýza raðmen koyduðunuz kurallarý uygulamakta baþarý saðlayamýyorsanýz,
bir çocuk psikiyatrisi hekimine baþvurmanýz gerekir. Çocuk psikiyatrý sorunun
nedenini bulmanýza yardýmcý olabilir ve çözüm önerilerinde bulunabilir.